Legacyਵਿਰਾਸਤ

ਵਿਰਾਸਤ

What Guru Nanak gave the worldਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਕੀ ਦਿੱਤਾ

Five centuries on, Guru Nanak Dev Ji’s ideas — one Creator for all, honest work, sharing, equality of women and of every caste, and the free community kitchen — are lived daily by millions, and admired far beyond the Sikh faith.ਪੰਜ ਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ — ਸਭ ਦਾ ਇੱਕ ਕਰਤਾਰ, ਇਮਾਨਦਾਰ ਕਿਰਤ, ਵੰਡ ਛਕਣਾ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਹਰ ਜਾਤ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ, ਅਤੇ ਮੁਫ਼ਤ ਸਾਂਝੀ ਰਸੋਈ — ਕਰੋੜਾਂ ਲੋਕ ਰੋਜ਼ ਜੀਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਦੂਰ ਤੱਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

974974
Compositions by Guru Nanak in the Guru Granth Sahib (some sources give 947 or 973 depending on counting method)ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ (ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਢੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਝ ਸਰੋਤ 947 ਜਾਂ 973 ਦੱਸਦੇ ਹਨ)
19 of 3131 ਵਿੱਚੋਂ 19
Raags (musical measures) in which Guru Nanak's hymns are set, out of 31 in the Guru Granth Sahibਰਾਗ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ 31 ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ
1469–15391469–1539
Guru Nanak's lifetime; they passed away at Kartarpur on 7 September 1539ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜੀਵਨ-ਕਾਲ; 7 ਸਤੰਬਰ 1539 ਨੂੰ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਿਖੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਸਮਾਏ
3838
Pauris (stanzas) in Japji Sahib, plus the Mool Mantar and two saloksਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਪਉੜੀਆਂ, ਨਾਲ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਦੋ ਸਲੋਕ
44
Major preaching journeys (udasis), traditionally dated c.1500–1520s, across South Asia and beyond (some traditions count 5)ਵੱਡੀਆਂ ਪ੍ਰਚਾਰ ਯਾਤਰਾਵਾਂ (ਉਦਾਸੀਆਂ), ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 1500–1520ਵਿਆਂ ਦੀਆਂ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਾਰ (ਕੁਝ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ 5 ਗਿਣਦੀਆਂ ਹਨ)
~20 years~20 ਸਾਲ
Final two decades spent living as a farmer and householder at Kartarpurਆਖ਼ਰੀ ਦੋ ਦਹਾਕੇ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿਸਥੀ ਵਜੋਂ ਬਿਤਾਏ
3535
Stanzas in Guru Nanak's Patti, an alphabet acrostic in Raag Asa (Ang 432)ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਪੱਟੀ ਦੀਆਂ ਪਉੜੀਆਂ, ਰਾਗ ਆਸਾ ਵਿੱਚ ਵਰਣਮਾਲਾ ਵਾਲੀ ਬਾਣੀ (ਅੰਗ 432)
4 hymns4 ਸ਼ਬਦ
Babarvani hymns on Babur's invasions (Ang 360, 417–18, 722–23)ਬਾਬਰ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਬਾਬਰਵਾਣੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ (ਅੰਗ 360, 417–18, 722–23)

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਦੇਣ

17 gifts to the worldਸੰਸਾਰ ਨੂੰ 17 ਦਾਤਾਂ

ੴ

One Creator for All: Ik Onkar and the Mool Mantarਸਭ ਦਾ ਇੱਕ ਕਰਤਾਰ: ੴ ਅਤੇ ਮੂਲ ਮੰਤਰ

Guru Nanak taught that there is one Creator, present in every being and every place, beyond any single religion's ownership. The Mool Mantar, the opening lines of the Guru Granth Sahib, describes this One as True, the Creator, without fear and without hatred, timeless, unborn and self-existent, known through the Guru's grace. Because the same divine light lives in everyone, this belief is the root of all their other social teachings on equality. The symbol ੴ (Ik Onkar) — the numeral 'one' joined to 'Onkar' — has become the most recognised emblem of the Sikh faith.ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਕਰਤਾਰ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਜੀਵ ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਧਰਮ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਨਹੀਂ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਆਰੰਭਕ ਤੁਕਾਂ, ਮੂਲ ਮੰਤਰ, ਇਸ ਇੱਕ ਨੂੰ ਸੱਚਾ, ਕਰਤਾ, ਨਿਰਭਉ, ਨਿਰਵੈਰ, ਅਕਾਲ, ਅਜੂਨੀ ਅਤੇ ਸੈਭੰ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕੋ ਰੱਬੀ ਜੋਤਿ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਬਰਾਬਰੀ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਕੀ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ। ੴ (ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ) ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ — ਅੰਕ 'ਇੱਕ' ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ 'ਓਅੰਕਾਰ' — ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

Today · ਅੱਜ · The Mool Mantar opens the Guru Granth Sahib and is recited at the start of daily Sikh prayers; ੴ appears in gurdwaras worldwide. The Encyclopaedia of Sikhism compares its place to the Gayatri Mantra in Hinduism and the Kalima in Islam.ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਨਿਤਨੇਮ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ੴ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਇਸ ਦੇ ਸਥਾਨ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਕਲਮੇ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ੴ ਸਤਿ ਨਾਮੁ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖੁ ਨਿਰਭਉ ਨਿਰਵੈਰੁ ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ ਅਜੂਨੀ ਸੈਭੰ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥

Ik-oaⁿkaar saṫ naam karṫaa purakʰ nirbʰa-o nirvær akaal mooraṫ ajoonee sæbʰaⁿ gur parsaaḋ.

One Universal Creator God. The Name Is Truth. Creative Being Personified. No Fear. No Hatred. Image Of The Undying, Beyond Birth, Self-Existent. By Guru’s Grace ~

ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਤੋਂ)ਇੱਕ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਕਰਤਾਰ। ਨਾਮ ਸੱਚ ਹੈ। ਰਚਨਹਾਰ ਪੁਰਖ। ਭੈ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਵੈਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਅਮਰ ਸਰੂਪ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਹੋਂਦ ਵਾਲਾ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ~

Ang 1, Sri Guru Granth Sahib · tr. Dr Sant Singh Khalsaਅੰਗ 1, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ · ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ Dr Sant Singh KhalsaRead on SriGranthSriGranth ਉੱਤੇ ਪੜ੍ਹੋ

ਨਾਮ ਜਪਣਾ

Naam Japna: Remembering the Divineਨਾਮ ਜਪਣਾ: ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ

Guru Nanak taught that lasting peace comes from remembering God's Name (Naam) — through meditation, reflection and singing — rather than through ritual, pilgrimage or ceremony. This remembrance is meant to fill ordinary life, not to replace it. They especially praised the quiet hours before dawn (amrit vela) for reflection. Remembering the One in all also loosens haumai (ego), which they saw as the root of human division and suffering.ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਸਦੀਵੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਰਮਕਾਂਡ, ਤੀਰਥ ਜਾਂ ਰਸਮਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਸਿਮਰਨ — ਧਿਆਨ, ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ — ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਮਰਨ ਆਮ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਭਰਨ ਲਈ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣ ਲਈ ਨਹੀਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤ ਪਹਿਰ (ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ) ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਲਈ ਮਹਿਮਾ ਕੀਤੀ। ਸਭ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਹਉਮੈ ਨੂੰ ਵੀ ਢਿੱਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਮੰਨਦੇ ਸਨ।

Today · ਅੱਜ · Japji Sahib, Guru Nanak's composition of a Mool Mantar, two saloks and 38 pauris, is recited by Sikhs every morning as the first daily prayer.ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ — ਮੂਲ ਮੰਤਰ, ਦੋ ਸਲੋਕਾਂ ਅਤੇ 38 ਪਉੜੀਆਂ ਵਾਲੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ — ਸਿੱਖ ਹਰ ਸਵੇਰ ਪਹਿਲੀ ਨਿਤਨੇਮ ਬਾਣੀ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।

ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਸਚੁ ਨਾਉ ਵਡਿਆਈ ਵੀਚਾਰੁ ॥

Amriṫ vélaa sach naa-o vadi-aa-ee veechaar.

In the Amrit Vaylaa, the ambrosial hours before dawn, chant the True Name, and contemplate His Glorious Greatness.

ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਤੋਂ)ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ, ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਮਈ ਪਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਸੱਚਾ ਨਾਮ ਜਪੋ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨ ਵਡਿਆਈ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ।

Ang 2, Sri Guru Granth Sahib · tr. Dr Sant Singh Khalsaਅੰਗ 2, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ · ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ Dr Sant Singh KhalsaRead on SriGranthSriGranth ਉੱਤੇ ਪੜ੍ਹੋ

ਕਿਰਤ ਕਰਨੀ

Kirat Karni: Honest Workਕਿਰਤ ਕਰਨੀ: ਇਮਾਨਦਾਰ ਮਿਹਨਤ

Guru Nanak made earning a living by honest, hard work a spiritual duty. They rejected both exploitation and the idea that holy people should live off others' charity. In one verse they say taking what rightfully belongs to another is as forbidden as pork is to a Muslim or beef to a Hindu. Work, family and service were not obstacles to spiritual life but its proper setting.ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ੀ ਕਮਾਉਣ ਨੂੰ ਆਤਮਿਕ ਫ਼ਰਜ਼ ਬਣਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਨੂੰ ਵੀ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਲੋਕ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਉੱਤੇ ਜੀਣ। ਇੱਕ ਸਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਰਾਇਆ ਹੱਕ ਲੈਣਾ ਓਨਾ ਹੀ ਵਰਜਿਤ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲਈ ਸੂਰ ਜਾਂ ਹਿੰਦੂ ਲਈ ਗਊ। ਕਿਰਤ, ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਆਤਮਿਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਸ ਦਾ ਸਹੀ ਟਿਕਾਣਾ ਸਨ।

Today · ਅੱਜ · Kirat karni remains one of the three core Sikh principles (with Naam Japna and Vand Chhakna) taught to children in gurdwaras and Sikh schools worldwide.ਕਿਰਤ ਕਰਨੀ (ਨਾਮ ਜਪਣਾ ਅਤੇ ਵੰਡ ਛਕਣਾ ਸਮੇਤ) ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੂਲ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹਕੁ ਪਰਾਇਆ ਨਾਨਕਾ ਉਸੁ ਸੂਅਰ ਉਸੁ ਗਾਇ ॥

Hak paraa-i-aa naankaa us soo-ar us gaa-é.

: To take what rightfully belongs to another, is like a Muslim eating pork, or a Hindu eating beef.

ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਤੋਂ): ਜੋ ਹੱਕ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈਣਾ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੇ ਸੂਰ ਖਾਣ ਜਾਂ ਹਿੰਦੂ ਦੇ ਗਊ ਖਾਣ ਵਰਗਾ ਹੈ।

Ang 141, Sri Guru Granth Sahib · tr. Dr Sant Singh Khalsaਅੰਗ 141, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ · ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ Dr Sant Singh KhalsaRead on SriGranthSriGranth ਉੱਤੇ ਪੜ੍ਹੋ

ਵੰਡ ਛਕਣਾ

Vand Chhakna: Sharing with Othersਵੰਡ ਛਕਣਾ: ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ

Alongside honest work, Guru Nanak asked people to share what they earn with others, especially those in need. In a single short verse they join the two ideas: whoever works for what they eat and gives some of it away has found the true path. This practice later became formalised as dasvandh, the tradition of giving a tenth of one's income. Sharing is seen not as charity from above but as recognising that everything comes from the One Giver.ਇਮਾਨਦਾਰ ਕਿਰਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਦੂਜਿਆਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ, ਨਾਲ ਵੰਡਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਸਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵਿਚਾਰ ਜੋੜਦੇ ਹਨ: ਜੋ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵੰਡਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਸੱਚਾ ਰਾਹ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਸਵੰਧ — ਆਮਦਨ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਦੇਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ — ਵਜੋਂ ਪੱਕਾ ਹੋਇਆ। ਵੰਡਣ ਨੂੰ ਉੱਪਰੋਂ ਕੀਤਾ ਦਾਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਪਛਾਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਇੱਕ ਦਾਤੇ ਤੋਂ ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

Today · ਅੱਜ · Sikh relief groups such as Khalsa Aid, along with gurdwaras, regularly run free kitchens and aid during disasters, pandemics and farmer protests — modern expressions of vand chhakna.Khalsa Aid ਵਰਗੀਆਂ ਸਿੱਖ ਰਾਹਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਆਫ਼ਤਾਂ, ਮਹਾਂਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੰਗਰ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ — ਵੰਡ ਛਕਣ ਦੇ ਅਜੋਕੇ ਰੂਪ।

ਘਾਲਿ ਖਾਇ ਕਿਛੁ ਹਥਹੁ ਦੇਇ ॥ ਨਾਨਕ ਰਾਹੁ ਪਛਾਣਹਿ ਸੇਇ ॥੧॥

Gʰaal kʰaa-é kichʰ haṫʰahu ḋé-é. Naanak raahu pachʰaaṇėh sé-é. ||1||

One who works for what he eats, and gives some of what he has - O Nanak! He knows the Path. ||1||

ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਤੋਂ)ਜੋ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲੋਂ ਕੁਝ ਵੰਡਦਾ ਹੈ — ਹੇ ਨਾਨਕ! ਉਹ ਰਾਹ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ। ||1||

Ang 1245, Sri Guru Granth Sahib · tr. Dr Sant Singh Khalsaਅੰਗ 1245, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ · ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ Dr Sant Singh KhalsaRead on SriGranthSriGranth ਉੱਤੇ ਪੜ੍ਹੋ

ਲੰਗਰ ਤੇ ਪੰਗਤ

Langar & Pangat: Eating Together as Equalsਲੰਗਰ ਅਤੇ ਪੰਗਤ: ਬਰਾਬਰ ਬੈਠ ਕੇ ਛਕਣਾ

Guru Nanak encouraged their followers to set up langar, a community kitchen open to everyone, and at Kartarpur people sat and ate together whatever their caste or creed. Sitting side by side on the floor in rows (pangat) made a powerful statement in a society where caste rules decided who could eat with whom. Food is cooked and served by volunteers, and no one is asked their religion, caste or status. Guru Amar Das later required every visitor to eat in the langar before meeting him — 'pehle pangat, pichhe sangat'.ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਲੰਗਰ — ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਸਾਂਝੀ ਰਸੋਈ — ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ, ਅਤੇ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਜਾਤ ਜਾਂ ਮਜ਼੍ਹਬ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠ ਕੇ ਛਕਦੇ ਸਨ। ਕਤਾਰਾਂ (ਪੰਗਤ) ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬੈਠਣਾ ਉਸ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸੁਨੇਹਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਜਾਤ ਦੇ ਨਿਯਮ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਕੌਣ ਕਿਸ ਨਾਲ ਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭੋਜਨ ਸੇਵਾਦਾਰ ਪਕਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਵਰਤਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਧਰਮ, ਜਾਤ ਜਾਂ ਰੁਤਬਾ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਹਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਆਪਣੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੰਗਰ ਛਕਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੀਤਾ — 'ਪਹਿਲੇ ਪੰਗਤ, ਪਾਛੇ ਸੰਗਤ'।

Today · ਅੱਜ · Every gurdwara runs a langar; the Golden Temple in Amritsar serves about 50,000 free meals on an ordinary day and over 100,000 on holidays and festivals, cooked largely by volunteers.ਹਰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਲੰਗਰ ਚੱਲਦਾ ਹੈ; ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਆਮ ਦਿਨ ਲਗਭਗ 50,000 ਅਤੇ ਪੁਰਬਾਂ ਤੇ ਛੁੱਟੀਆਂ ਨੂੰ 1,00,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੁਫ਼ਤ ਭੋਜਨ ਵਰਤਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੇਵਾਦਾਰ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਫਕੜ ਜਾਤੀ ਫਕੜੁ ਨਾਉ ॥

Fakaṛ jaaṫee fakaṛ naa-o.

Pride in social status is empty; pride in personal glory is useless.

ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਤੋਂ)ਜਾਤ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਫੋਕਾ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਵਡਿਆਈ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਵਿਅਰਥ ਹੈ।

Ang 83, Sri Guru Granth Sahib · tr. Dr Sant Singh Khalsaਅੰਗ 83, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ · ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ Dr Sant Singh KhalsaRead on SriGranthSriGranth ਉੱਤੇ ਪੜ੍ਹੋ

ਸੰਗਤ

Sangat: The Holy Communityਸੰਗਤ: ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਈਚਾਰਾ

Wherever Guru Nanak travelled they asked followers to gather as a sangat — a fellowship of men and women meeting to sing and reflect together — and to build dharamsals (houses of worship). The sangat was open to all and gave ordinary people, not priests, the central place in religious life. Guru Nanak defined the true congregation simply as the place where the One Name is praised. This network of local sangats held the young community together and grew into today's gurdwaras.ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਤ ਵਜੋਂ ਜੁੜਨ — ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਮਿਲ ਕੇ ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਾਥ — ਅਤੇ ਧਰਮਸਾਲਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਸੰਗਤ ਸਭ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਥਾਂ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸੱਚੀ ਸੰਗਤ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਸਾਦੀ ਦਿੱਤੀ: ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਨਾਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਇਸ ਜਾਲ ਨੇ ਨਵੇਂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਜੋੜੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਇਹੀ ਅੱਜ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਬਣੇ।

Today · ਅੱਜ · The sangat remains the heart of Sikh life: decisions, prayer and kirtan happen in congregation, in gurdwaras from Punjab to Canada, the UK and the US.ਸੰਗਤ ਅੱਜ ਵੀ ਸਿੱਖ ਜੀਵਨ ਦਾ ਦਿਲ ਹੈ: ਫ਼ੈਸਲੇ, ਅਰਦਾਸ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਕੈਨੇਡਾ, ਯੂ.ਕੇ. ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਤੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਸਤਸੰਗਤਿ ਕੈਸੀ ਜਾਣੀਐ ॥ ਜਿਥੈ ਏਕੋ ਨਾਮੁ ਵਖਾਣੀਐ ॥

Saṫsangaṫ kæsee jaaṇee-æ. Jiṫʰæ éko naam vakʰaaṇee-æ.

How is the Society of the Saints to be known? There, the Name of the One Lord is chanted.

ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਤੋਂ)ਸਤਸੰਗਤ ਕਿਵੇਂ ਪਛਾਣੀਏ? ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Ang 72, Sri Guru Granth Sahib · tr. Dr Sant Singh Khalsaਅੰਗ 72, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ · ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ Dr Sant Singh KhalsaRead on SriGranthSriGranth ਉੱਤੇ ਪੜ੍ਹੋ

ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ

Equality and Dignity of Womenਔਰਤਾਂ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ

In an age when women were often considered impure or inferior, Guru Nanak asked plainly: why call her bad, from whom even kings are born? They pointed out that every man is born of a woman, joined in marriage to a woman, and connected through women to future generations. Women sat in the same sangat and langar as men. This stance laid the foundation for later Sikh practice in which women can lead prayers, read scripture and perform kirtan.ਜਿਸ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਅਪਵਿੱਤਰ ਜਾਂ ਨੀਵਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਪੁੱਛਿਆ: ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਦਾ ਕਿਉਂ ਕਹੀਏ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਰਾਜੇ ਜੰਮਦੇ ਹਨ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹਰ ਮਰਦ ਔਰਤ ਤੋਂ ਜੰਮਦਾ ਹੈ, ਔਰਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤ ਰਾਹੀਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਮਰਦਾਂ ਵਾਲੀ ਹੀ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਲੰਗਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਸੋਚ ਨੇ ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਿੱਖ ਰੀਤ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਰਦਾਸ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ, ਪਾਠ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

Today · ਅੱਜ · In Sikh practice any woman may lead congregational prayer and read from the Guru Granth Sahib; this verse from Asa di Vaar is sung daily in many gurdwaras.ਸਿੱਖ ਰੀਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਔਰਤ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਅਰਦਾਸ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਆਸਾ ਦੀ ਵਾਰ ਦੀ ਇਹ ਤੁਕ ਕਈ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਭੰਡਿ ਜੰਮੀਐ ਭੰਡਿ ਨਿੰਮੀਐ ਭੰਡਿ ਮੰਗਣੁ ਵੀਆਹੁ ॥ ਭੰਡਹੁ ਹੋਵੈ ਦੋਸਤੀ ਭੰਡਹੁ ਚਲੈ ਰਾਹੁ ॥ ਭੰਡੁ ਮੁਆ ਭੰਡੁ ਭਾਲੀਐ ਭੰਡਿ ਹੋਵੈ ਬੰਧਾਨੁ ॥ ਸੋ ਕਿਉ ਮੰਦਾ ਆਖੀਐ ਜਿਤੁ ਜੰਮਹਿ ਰਾਜਾਨ ॥

Bʰand jammee-æ bʰand nimmee-æ bʰand mangaṇ vee-aahu. Bʰandahu hovæ ḋosṫee bʰandahu chalæ raahu. Bʰand mu-aa bʰand bʰaalee-æ bʰand hovæ banḋʰaan. So ki-o manḋaa aakʰee-æ jiṫ jamėh raajaan.

From woman, man is born; within woman, man is conceived; to woman he is engaged and married. Woman becomes his friend; through woman, the future generations come. When his woman dies, he seeks another woman; to the woman he is bound. So, why call her bad? From her, kings are born.

ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਤੋਂ)ਔਰਤ ਤੋਂ ਮਰਦ ਜੰਮਦਾ ਹੈ; ਔਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਰਦ ਦਾ ਗਰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਔਰਤ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਮੰਗਣੀ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਔਰਤ ਉਸ ਦੀ ਸਾਥਣ ਬਣਦੀ ਹੈ; ਔਰਤ ਰਾਹੀਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਔਰਤ ਮਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਔਰਤ ਲੱਭਦਾ ਹੈ; ਔਰਤ ਨਾਲ ਉਹ ਬੱਝਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਦਾ ਕਿਉਂ ਕਹੀਏ? ਉਸ ਤੋਂ ਰਾਜੇ ਜੰਮਦੇ ਹਨ।

Ang 473, Sri Guru Granth Sahib · tr. Dr Sant Singh Khalsaਅੰਗ 473, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ · ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ Dr Sant Singh KhalsaRead on SriGranthSriGranth ਉੱਤੇ ਪੜ੍ਹੋ

ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦਾ ਖੰਡਨ

Rejecting Casteਜਾਤ-ਪਾਤ ਦਾ ਖੰਡਨ

Guru Nanak taught that the same divine light lives in everyone, so judging people by caste or birth makes no sense. They called pride in caste and status 'empty' and openly stood with the lowest of the low. They chose companions from across social and religious lines, including the Muslim minstrel Bhai Mardana and, in tradition, the humble carpenter Bhai Lalo. These teachings were carried forward by all later Gurus.ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਇੱਕੋ ਰੱਬੀ ਜੋਤਿ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਜਾਤ ਜਾਂ ਜਨਮ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਦਾ ਕੋਈ ਅਰਥ ਨਹੀਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਾਤ ਅਤੇ ਰੁਤਬੇ ਦੇ ਹੰਕਾਰ ਨੂੰ 'ਫੋਕਾ' ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਨੀਵਿਆਂ ਤੋਂ ਨੀਵਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਸਾਥੀ ਚੁਣੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮਿਰਾਸੀ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਅਤੇ, ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਗ਼ਰੀਬ ਤਰਖਾਣ ਭਾਈ ਲਾਲੋ ਜੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਹ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਅੱਗੇ ਤੋਰੀਆਂ।

Today · ਅੱਜ · Langar, shared sarovars and open gurdwara doors put this principle into daily practice; the verse is one of the most quoted lines in Sikh teaching on social equality.ਲੰਗਰ, ਸਾਂਝੇ ਸਰੋਵਰ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਰ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਤੁਕ ਸਮਾਜਿਕ ਬਰਾਬਰੀ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤੁਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ।

ਜਾਣਹੁ ਜੋਤਿ ਨ ਪੂਛਹੁ ਜਾਤੀ ਆਗੈ ਜਾਤਿ ਨ ਹੇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥

Jaaṇhu joṫ na poochʰahu jaaṫee aagæ jaaṫ na hé. ||1|| rahaa-o.

Recognize the Lord’s Light within all, and do not consider social class or status; there are no classes or castes in the world hereafter. ||1||Pause||

ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਤੋਂ)ਸਭ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਜੋਤਿ ਪਛਾਣੋ, ਅਤੇ ਜਾਤ ਜਾਂ ਰੁਤਬੇ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਨਾ ਕਰੋ; ਅਗਲੇ ਜਹਾਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜਾਤਾਂ ਨਹੀਂ। ||1||ਰਹਾਉ||

Ang 349, Sri Guru Granth Sahib · tr. Dr Sant Singh Khalsaਅੰਗ 349, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ · ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ Dr Sant Singh KhalsaRead on SriGranthSriGranth ਉੱਤੇ ਪੜ੍ਹੋ

ਨਾ ਕੋ ਹਿੰਦੂ ਨਾ ਮੁਸਲਮਾਨ

Beyond Labels: Interfaith Dialogueਲੇਬਲਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ: ਅੰਤਰ-ਧਰਮ ਸੰਵਾਦ

According to the Janam Sakhis (traditional life stories), after a profound experience in the Kali Bein river at Sultanpur Lodhi around 1499, Guru Nanak's first words were 'Na ko Hindu, na Musalman' — 'there is no Hindu, there is no Muslim'. They meant not that religions should vanish, but that God sees beyond labels and judges people by their conduct. They spent years travelling and holding dialogue with Hindu pandits, Muslim scholars, Sufis and yogis. In Gurbani they tell Muslims (and by extension everyone) that the name of a faith must be earned through compassion for all beings.ਜਨਮਸਾਖੀਆਂ (ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਜੀਵਨ-ਕਥਾਵਾਂ) ਅਨੁਸਾਰ, ਲਗਭਗ 1499 ਵਿੱਚ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਵਿਖੇ ਕਾਲੀ ਵੇਈਂ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੇ ਅਨੁਭਵ ਮਗਰੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਬੋਲ ਸਨ 'ਨਾ ਕੋ ਹਿੰਦੂ, ਨਾ ਮੁਸਲਮਾਨ' — 'ਨਾ ਕੋਈ ਹਿੰਦੂ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਮੁਸਲਮਾਨ'। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਾਵ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਧਰਮ ਮਿਟ ਜਾਣ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਲੇਬਲਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਮਲਾਂ ਨਾਲ ਪਰਖਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਪੰਡਿਤਾਂ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਿਦਵਾਨਾਂ, ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਜੋਗੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਰਚਾਇਆ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ (ਅਤੇ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ) ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਧਰਮ ਦਾ ਨਾਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਕਮਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

Today · ਅੱਜ · The Guru Granth Sahib itself includes hymns by Hindu and Muslim saints such as Kabir, Ravidas, Namdev and Sheikh Farid. Since 2019 the Kartarpur Corridor has let Indian pilgrims of all faiths visit Guru Nanak's final home in Pakistan visa-free.ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਆਪ ਕਬੀਰ ਜੀ, ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ, ਨਾਮਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਸ਼ੇਖ਼ ਫ਼ਰੀਦ ਜੀ ਵਰਗੇ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। 2019 ਤੋਂ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਲਾਂਘੇ ਰਾਹੀਂ ਹਰ ਧਰਮ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਬਿਨਾਂ ਵੀਜ਼ਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਟਿਕਾਣੇ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਮੁਸਲਮਾਣੁ ਕਹਾਵਣੁ ਮੁਸਕਲੁ ਜਾ ਹੋਇ ਤਾ ਮੁਸਲਮਾਣੁ ਕਹਾਵੈ ॥ ਤਉ ਨਾਨਕ ਸਰਬ ਜੀਆ ਮਿਹਰੰਮਤਿ ਹੋਇ ਤ ਮੁਸਲਮਾਣੁ ਕਹਾਵੈ ॥੧॥

Musalmaaṇ kahaavaṇ muskal jaa ho-é ṫaa musalmaaṇ kahaavæ. Ṫa-o Naanak sarab jee-aa mihramaṫ ho-é ṫa musalmaaṇ kahaavæ. ||1||

It is difficult to be called a Muslim; if one is truly a Muslim, then he may be called one. And when, O Nanak! He is merciful to all beings, only then shall he be called a Muslim. ||1||

ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਤੋਂ)ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਹਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੈ; ਜੇ ਕੋਈ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹੀ ਉਹ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਹਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ, ਹੇ ਨਾਨਕ! ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆਵਾਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹੀ ਉਹ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਹਾਏਗਾ। ||1||

ਬਾਬਰਵਾਣੀ

Speaking Truth to Power: Babarvaniਹਾਕਮ ਸਾਹਮਣੇ ਸੱਚ: ਬਾਬਰਵਾਣੀ

Guru Nanak witnessed Babur's invasions of Punjab in the 1520s, including the sack of Saidpur (Eminabad), where tradition says they were themself taken captive. Their four hymns known as Babarvani (Ang 360, 417-18 and 722-23) describe the slaughter, the suffering of women and ordinary people, and the corruption of the rulers who failed to protect them. They even question God: 'There was so much slaughter that the people screamed — did You not feel compassion?' The Encyclopaedia of Sikhism says these hymns render the people's suffering 'in accents of intense power and protest', and they are often described as one of the earliest voices of protest against invasion and atrocity in Punjabi poetry.ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ 1520ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਉੱਤੇ ਬਾਬਰ ਦੇ ਹਮਲੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਦਪੁਰ (ਏਮਨਾਬਾਦ) ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਵੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪ ਵੀ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਬਾਬਰਵਾਣੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਸ਼ਬਦ (ਅੰਗ 360, 417-18 ਅਤੇ 722-23) ਕਤਲੇਆਮ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਾਕਮਾਂ ਦੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਵਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ: 'ਇੰਨੀ ਮਾਰ ਪਈ ਕਿ ਲੋਕ ਕੁਰਲਾ ਉੱਠੇ — ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਦਰਦ ਨਹੀਂ ਆਇਆ?' ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ 'ਤੀਬਰ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਸੁਰ ਵਿੱਚ' ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਵਿਰੁੱਧ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Today · ਅੱਜ · Babarvani inspires the Sikh tradition of standing up against injustice for all people, regardless of faith, and is widely cited in discussions of human rights in South Asian literature.ਬਾਬਰਵਾਣੀ ਹਰ ਧਰਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜ੍ਹਨ ਦੀ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਖੁਰਾਸਾਨ ਖਸਮਾਨਾ ਕੀਆ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੁ ਡਰਾਇਆ ॥ ਆਪੈ ਦੋਸੁ ਨ ਦੇਈ ਕਰਤਾ ਜਮੁ ਕਰਿ ਮੁਗਲੁ ਚੜਾਇਆ ॥ ਏਤੀ ਮਾਰ ਪਈ ਕਰਲਾਣੇ ਤੈਂ ਕੀ ਦਰਦੁ ਨ ਆਇਆ ॥੧॥

Kʰuraasaan kʰasmaanaa kee-aa hinḋusaṫaan daraa-i-aa. Aapæ ḋos na ḋé-ee karṫaa jam kar mugal chaṛaa-i-aa. Éṫee maar pa-ee karlaaṇé ṫæⁿ kee ḋaraḋ na aa-i-aa. ||1||

Having attacked Khuraasaan, Baabar terrified Hindustan. The Creator Himself does not take the blame, but has sent the Mogal as the messenger of death. There was so much slaughter that the people screamed. Didn’t You feel compassion, Lord? ||1||

ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਤੋਂ)ਖੁਰਾਸਾਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਬਾਬਰ ਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਕਰਤਾਰ ਆਪ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਪਰ ਮੁਗ਼ਲ ਨੂੰ ਜਮ ਬਣਾ ਕੇ ਭੇਜਿਆ ਹੈ। ਇੰਨੀ ਮਾਰ ਪਈ ਕਿ ਲੋਕ ਕੁਰਲਾ ਉੱਠੇ। ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਦਰਦ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਪ੍ਰਭੂ? ||1||

Ang 360, Sri Guru Granth Sahib · tr. Dr Sant Singh Khalsaਅੰਗ 360, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ · ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ Dr Sant Singh KhalsaRead on SriGranthSriGranth ਉੱਤੇ ਪੜ੍ਹੋ

ਪਵਣੁ ਗੁਰੂ ਪਾਣੀ ਪਿਤਾ

Respect for Natureਕੁਦਰਤ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ

Japji Sahib closes by describing air as the Guru, water as the father and the earth as the great mother of all. Day and night are the nurses in whose lap the whole world plays. This sees nature not as something to exploit but as family and teacher, all part of the Creator's handiwork. Guru Nanak's own life as a farmer at Kartarpur kept them close to the land.ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪਵਣ ਨੂੰ ਗੁਰੂ, ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਭ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦਾਈ ਅਤੇ ਦਾਇਆ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਕਰਤਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ। ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਵਜੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰੱਖਿਆ।

Today · ਅੱਜ · For Guru Nanak's 550th birth anniversary in 2019, EcoSikh launched a project to plant one million trees (550 trees at each of 1,820 locations), and Sikh groups still plant 'Guru Nanak Sacred Forests'.2019 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ 550ਵੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਲਈ EcoSikh ਨੇ ਦਸ ਲੱਖ ਰੁੱਖ ਲਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ (1,820 ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ 550-550 ਰੁੱਖ), ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅੱਜ ਵੀ 'ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪਵਿੱਤਰ ਜੰਗਲ' ਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

What scholars say about Guru Nanak and ecologyਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਬਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ

ਪਵਣੁ ਗੁਰੂ ਪਾਣੀ ਪਿਤਾ ਮਾਤਾ ਧਰਤਿ ਮਹਤੁ ॥ ਦਿਵਸੁ ਰਾਤਿ ਦੁਇ ਦਾਈ ਦਾਇਆ ਖੇਲੈ ਸਗਲ ਜਗਤੁ ॥

Pavaṇ guroo paaṇee piṫaa maaṫaa ḋʰaraṫ mahaṫ. Ḋivas raaṫ ḋu-é ḋaa-ee ḋaa-i-aa kʰélæ sagal jagaṫ.

Air is the Guru, Water is the Father, and Earth is the Great Mother of all. Day and night are the two nurses, in whose lap all the world is at play.

ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਤੋਂ)ਪਵਣ ਗੁਰੂ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਸਭ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਾ ਹੈ। ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੋ ਖਿਡਾਵੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਹੈ।

Ang 8, Sri Guru Granth Sahib · tr. Dr Sant Singh Khalsaਅੰਗ 8, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ · ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ Dr Sant Singh KhalsaRead on SriGranthSriGranth ਉੱਤੇ ਪੜ੍ਹੋ

ਪਟੀ ਲਿਖੀ

Learning for Everyone: Gurmukhi and the Pattiਸਭ ਲਈ ਵਿੱਦਿਆ: ਗੁਰਮੁਖੀ ਅਤੇ ਪੱਟੀ

Guru Nanak's Patti is an acrostic hymn of 35 stanzas, each beginning with a letter of the alphabet later called Gurmukhi — like a spiritual alphabet lesson written on a child's wooden slate (patti). By writing in the everyday language and letters of Punjab instead of Sanskrit or Persian, they made spiritual teaching accessible to ordinary people. Their successor Guru Angad then standardised the Gurmukhi script, and it became the script of the Guru Granth Sahib and of Punjabi.ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਪੱਟੀ 35 ਪਉੜੀਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਹੈ, ਹਰ ਇੱਕ ਉਸ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦੇ ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮੁਖੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ — ਜਿਵੇਂ ਬੱਚੇ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਫੱਟੀ (ਪੱਟੀ) ਉੱਤੇ ਲਿਖਿਆ ਆਤਮਿਕ ਪਾਠ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਜਾਂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੀ ਥਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਤਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਫਿਰ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਨੂੰ ਮਿਆਰੀ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਲਿਪੀ ਬਣੀ।

Today · ਅੱਜ · Gurmukhi is today the official script of Punjabi in India's Punjab, used by tens of millions of people; Sikh children still learn it alongside Gurbani.ਅੱਜ ਗੁਰਮੁਖੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਲਿਪੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਰੋੜਾਂ ਲੋਕ ਵਰਤਦੇ ਹਨ; ਸਿੱਖ ਬੱਚੇ ਅੱਜ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ।

ਸਸੈ ਸੋਇ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਜਿਨਿ ਸਾਜੀ ਸਭਨਾ ਸਾਹਿਬੁ ਏਕੁ ਭਇਆ ॥

Sasæ so-é sarisat jin saajee sabʰnaa saahib ék bʰa-i-aa.

Sassa: He who created the world, is the One Lord and Master of all.

ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਤੋਂ)ਸੱਸਾ: ਜਿਸ ਨੇ ਜਗਤ ਰਚਿਆ, ਉਹੀ ਸਭ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਹੈ।

Ang 432, Sri Guru Granth Sahib · tr. Dr Sant Singh Khalsaਅੰਗ 432, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ · ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ Dr Sant Singh KhalsaRead on SriGranthSriGranth ਉੱਤੇ ਪੜ੍ਹੋ

ਕੀਰਤਨ ਤੇ ਰਾਗ

Music as Prayer: Kirtan and the Raagsਕੀਰਤਨ ਵਜੋਂ ਭਗਤੀ: ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਰਾਗ

Guru Nanak sang their teachings rather than preaching them, travelling with the Muslim rebab-player Bhai Mardana. They called themself a dhadi (minstrel) put to work by God. About 974 of their compositions are in the Guru Granth Sahib, most set in 19 of its 31 raags (musical measures). This made devotional singing (kirtan) the central form of Sikh worship.ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੀ ਥਾਂ ਗਾ ਕੇ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਬਾਬੀ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਿਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਲੋਂ ਕਾਰ ਲਾਇਆ ਢਾਢੀ ਕਿਹਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 974 ਰਚਨਾਵਾਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਸ ਦੇ 31 ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 19 ਵਿੱਚ। ਇਸ ਨਾਲ ਕੀਰਤਨ ਸਿੱਖ ਭਗਤੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਰੂਪ ਬਣਿਆ।

Today · ਅੱਜ · Kirtan is sung continuously at the Golden Temple from early morning until late at night, and the Guru Granth Sahib's 1,430 pages are arranged by raag.ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਤੜਕੇ ਤੋਂ ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਕੀਰਤਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ 1,430 ਅੰਗ ਰਾਗਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤਰਤੀਬ ਵਿੱਚ ਹਨ।

ਹਉ ਢਾਢੀ ਵੇਕਾਰੁ ਕਾਰੈ ਲਾਇਆ ॥ ਰਾਤਿ ਦਿਹੈ ਕੈ ਵਾਰ ਧੁਰਹੁ ਫੁਰਮਾਇਆ ॥ ਢਾਢੀ ਸਚੈ ਮਹਲਿ ਖਸਮਿ ਬੁਲਾਇਆ ॥

Ha-o dʰaadʰee vékaar kaaræ laa-i-aa. Raaṫ ḋihæ kæ vaar ḋʰarahu furmaa-i-aa. Dʰaadʰee sachæ mahal kʰasam bulaa-i-aa.

I was a minstrel, out of work, when the Lord took me into His service. To sing His Praises day and night, He gave me His Order, right from the start. My Lord and Master has summoned me, His minstrel, to the True Mansion of His Presence.

ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਤੋਂ)ਮੈਂ ਵਿਹਲਾ ਢਾਢੀ ਸਾਂ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਾਰ ਲਾਇਆ। ਦਿਨ ਰਾਤ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਗਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਹੀ ਦਿੱਤਾ। ਮੇਰੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਮੈਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਢਾਢੀ ਨੂੰ, ਆਪਣੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਸੱਚੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ ਹੈ।

Ang 150, Sri Guru Granth Sahib · tr. Dr Sant Singh Khalsaਅੰਗ 150, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ · ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ Dr Sant Singh KhalsaRead on SriGranthSriGranth ਉੱਤੇ ਪੜ੍ਹੋ

ਕਰਤਾਰਪੁਰ

Kartarpur: A Model Community of Householdersਕਰਤਾਰਪੁਰ: ਗ੍ਰਹਿਸਥੀਆਂ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਭਾਈਚਾਰਾ

After years of travel, Guru Nanak founded Kartarpur on the River Ravi (now in Pakistan) and lived there for about the last two decades of their life with their wife and children, working as a farmer. The Encyclopaedia of Sikhism describes it as 'not a monastic order, but a fellowship of ordinary people engaged in ordinary occupations', praying together and sharing a common meal regardless of caste and creed. Guru Nanak rejected the idea that holiness required renouncing the world; they taught that one should stay pure while living in the midst of it. Kartarpur was the living model of all their teachings.ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਮਗਰੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਰਾਵੀ ਕੰਢੇ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ) ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਸਾਇਆ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਲਗਭਗ ਆਖ਼ਰੀ ਦੋ ਦਹਾਕੇ ਉੱਥੇ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਬਿਤਾਏ। ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਇਸ ਨੂੰ 'ਕੋਈ ਮੱਠ-ਸੰਪਰਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਮ ਕੰਮਾਂ-ਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਾਈਚਾਰਾ' ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜਾਤ ਅਤੇ ਮਜ਼੍ਹਬ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਕੱਠੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਸਾਂਝਾ ਭੋਜਨ ਛਕਦੇ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਤਿਆਗਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਹੀ ਨਿਰਮਲ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਜਿਊਂਦਾ ਨਮੂਨਾ ਸੀ।

Today · ਅੱਜ · Gurdwara Darbar Sahib Kartarpur in Pakistan stands on the site; the Kartarpur Corridor opened on 9 November 2019, linking it with Dera Baba Nanak in India.ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਉਸੇ ਥਾਂ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ; ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਲਾਂਘਾ 9 ਨਵੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ, ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।

ਅੰਜਨ ਮਾਹਿ ਨਿਰੰਜਨਿ ਰਹੀਐ ਜੋਗ ਜੁਗਤਿ ਇਵ ਪਾਈਐ ॥੧॥

Anjan maahi niranjan rahee-æ jog jugaṫ iv paa-ee-æ. ||1||

Remaining unblemished in the midst of the filth of the world - this is the way to attain Yoga. ||1||

ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਤੋਂ)ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮੈਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਰਮਲ ਰਹਿਣਾ — ਇਹੀ ਜੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਰਾਹ ਹੈ। ||1||

Ang 730, Sri Guru Granth Sahib · tr. Dr Sant Singh Khalsaਅੰਗ 730, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ · ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ Dr Sant Singh KhalsaRead on SriGranthSriGranth ਉੱਤੇ ਪੜ੍ਹੋ

ਸਚੁ ਆਚਾਰੁ

Truthful Livingਸੱਚਾ ਜੀਵਨ

For Guru Nanak, truth was not only something to believe but something to live. They taught that truth is higher than everything, but higher still is truthful conduct. Honesty in work, kindness in relationships and courage before the powerful all flowed from this. Ritual without right conduct, they warned, is empty.ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਲਈ ਸੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਮੰਨਣ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਜੀਣ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਸੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ ਸੱਚਾ ਆਚਰਣ ਹੈ। ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਇਮਾਨਦਾਰੀ, ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਰਮੀ ਅਤੇ ਤਾਕਤਵਰਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਹੌਸਲਾ — ਸਭ ਇਸੇ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਸਹੀ ਆਚਰਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਰਮਕਾਂਡ ਖੋਖਲਾ ਹੈ।

Today · ਅੱਜ · This line is among the most widely quoted summaries of Sikh ethics, emphasising action over ritual.ਇਹ ਤੁਕ ਸਿੱਖ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ, ਜੋ ਕਰਮਕਾਂਡ ਨਾਲੋਂ ਅਮਲ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਸਚਹੁ ਓਰੈ ਸਭੁ ਕੋ ਉਪਰਿ ਸਚੁ ਆਚਾਰੁ ॥੫॥

Sachahu oræ sabʰ ko upar sach aachaar. ||5||

Truth is higher than everything; but higher still is truthful living. ||5||

ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਤੋਂ)ਸੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ; ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ ਸੱਚਾ ਜੀਵਨ ਹੈ। ||5||

Ang 62, Sri Guru Granth Sahib · tr. Dr Sant Singh Khalsaਅੰਗ 62, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ · ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ Dr Sant Singh KhalsaRead on SriGranthSriGranth ਉੱਤੇ ਪੜ੍ਹੋ

ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਭਲਾ

Sarbat da Bhala: Wellbeing of Allਸਰਬੱਤ ਦਾ ਭਲਾ: ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ

Every Sikh prayer (Ardas) ends by asking for 'sarbat da bhala' — the wellbeing of all humanity, not just Sikhs. This grows directly from Guru Nanak's vision that one Creator gives to every being. The Encyclopaedia of Sikhism stresses that 'sarbat' here means the whole of humankind, not any particular sect, community or nation. It turns belief in oneness into a daily commitment to everyone's good.ਹਰ ਸਿੱਖ ਅਰਦਾਸ 'ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਭਲਾ' — ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਾਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਭਲਾਈ — ਮੰਗ ਕੇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਧਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਉਪਜਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਕਰਤਾਰ ਹਰ ਜੀਵ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ 'ਸਰਬੱਤ' ਦਾ ਅਰਥ ਸਾਰੀ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਹੈ, ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਫ਼ਿਰਕਾ, ਭਾਈਚਾਰਾ ਜਾਂ ਕੌਮ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਏਕਤਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Today · ਅੱਜ · Sikhs recite 'Nanak naam chardi kala, tere bhaane sarbat da bhala' at the end of every Ardas, in homes and gurdwaras worldwide.ਸਿੱਖ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਅਰਦਾਸ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 'ਨਾਨਕ ਨਾਮ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ, ਤੇਰੇ ਭਾਣੇ ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਭਲਾ' ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।

ਸਭਨਾ ਜੀਆ ਕਾ ਇਕੁ ਦਾਤਾ ਸੋ ਮੈ ਵਿਸਰਿ ਨ ਜਾਈ ॥੫॥

Sabʰnaa jee-aa kaa ik ḋaaṫaa so mæ visar na jaa-ee. ||5||

there is only the One, the Giver of all souls. May I never forget Him! ||5||

ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਤੋਂ)ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਹੈ, ਸਭ ਜੀਆਂ ਦਾ ਦਾਤਾ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਭੁੱਲਾਂ! ||5||

ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ

A Living Line: From Guru Nanak to Guru Granth Sahibਜਿਊਂਦੀ ਲੜੀ: ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਤੱਕ

To ensure their message would endure, Guru Nanak chose their devoted follower Bhai Lahina as successor rather than their own sons, renaming him Angad ('a limb of my own body'), and passed on to him their hymns. Sikhs believe the same light passed through all ten Gurus, from Guru Nanak to Guru Gobind Singh. In 1708, at Nanded, Guru Gobind Singh declared the scripture itself — the Guru Granth Sahib — the eternal Guru. Guru Nanak's hymns open and run throughout it.ਆਪਣਾ ਸੁਨੇਹਾ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਿੱਖ ਭਾਈ ਲਹਿਣਾ ਜੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਚੁਣਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਅੰਗਦ ('ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਅੰਗ') ਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਬਾਣੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ। ਸਿੱਖ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕੋ ਜੋਤਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੱਕ ਦਸਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ। 1708 ਵਿੱਚ ਨਾਂਦੇੜ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਗ੍ਰੰਥ — ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ — ਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਗੁਰੂ ਥਾਪਿਆ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸਮੋਈ ਹੋਈ ਹੈ।

Today · ਅੱਜ · Today the Guru Granth Sahib, a 1,430-page scripture in 31 raags, is the living Guru of the Sikhs, installed in every gurdwara.ਅੱਜ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 31 ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ 1,430 ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਗ੍ਰੰਥ, ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਜਾਗਤ ਗੁਰੂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਜੋਤਿ ਓਹਾ ਜੁਗਤਿ ਸਾਇ ਸਹਿ ਕਾਇਆ ਫੇਰਿ ਪਲਟੀਐ ॥

Joṫ ohaa jugaṫ saa-é sėh kaa-i-aa fér paltee-æ.

They shared the One Light and the same way; the King just changed His body.

ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਤੋਂ)ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੋਤਿ ਇੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਜੁਗਤਿ ਵੀ ਇੱਕ; ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਬੱਸ ਕਾਇਆ ਪਲਟੀ।

Ang 966, Sri Guru Granth Sahib · tr. Dr Sant Singh Khalsaਅੰਗ 966, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ · ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ Dr Sant Singh KhalsaRead on SriGranthSriGranth ਉੱਤੇ ਪੜ੍ਹੋ

ਪਵਣੁ ਗੁਰੂ ਪਾਣੀ ਪਿਤਾ

Scholarshipਵਿਦਵਤਾ

Guru Nanak and ecologyਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ

A growing body of scholarship reads Guru Nanak's bani and the Guru Granth Sahib as a basis for environmental ethics: creation as sacred and interdependent, the Earth as dharamsal (a place for righteous action), hukam (divine order) placing people within nature rather than above it, and restraint against greed. These are later interpretations of fifteenth- and sixteenth-century scripture in modern terms; Guru Nanak did not use the categories of ecology or climate policy.ਵਿਦਵਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਵਧਦਾ ਭੰਡਾਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦਾ ਆਧਾਰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ: ਰਚਨਾ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੀ ਹੋਈ, ਧਰਤੀ ਧਰਮਸਾਲ (ਧਰਮ ਕਮਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ), ਹੁਕਮ (ਰੱਬੀ ਨਿਯਮ) ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲਾਲਚ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਜਮ। ਇਹ ਪੰਦਰ੍ਹਵੀਂ ਅਤੇ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਹਨ; ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਵਾਤਾਵਰਣ-ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਜਲਵਾਯੂ ਨੀਤੀ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਨਹੀਂ ਵਰਤੀਆਂ।

1
What Gurbani saysਗੁਰਬਾਣੀ ਕੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ
Air as Guru, water as father, Earth as great mother (Ang 8); creation within hukam; nature imagery of seasons, rain, rivers, trees and birds throughout the Guru Granth Sahib.ਪਵਣ ਗੁਰੂ, ਪਾਣੀ ਪਿਤਾ, ਧਰਤੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਾ (ਅੰਗ 8); ਰਚਨਾ ਹੁਕਮ ਅੰਦਰ; ਸਾਰੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਰੁੱਤਾਂ, ਮੀਂਹ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਬਿੰਬ।
2
How scholars read itਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ
Nature with intrinsic, not only instrumental, value; Earth as dharamsal; simple living and sharing as answers to greed.ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਆਪਣਾ ਮੂਲ ਮੁੱਲ, ਸਿਰਫ਼ ਵਰਤੋਂ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ; ਧਰਤੀ ਧਰਮਸਾਲ ਵਜੋਂ; ਲਾਲਚ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਜੋਂ ਸਾਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਵੰਡ ਛਕਣਾ।
3
How it is applied todayਅੱਜ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
EcoSikh, the Guru Nanak Sacred Groves and Sikh participation in UN climate statements extend Sarbat da Bhala, the welfare of all, to future generations and the planet.EcoSikh, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪਵਿੱਤਰ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਜਲਵਾਯੂ ਬਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਸਰਬੱਤ ਦੇ ਭਲੇ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤੱਕ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।

From Gurbani to climate policyਗੁਰਬਾਣੀ ਤੋਂ ਜਲਵਾਯੂ ਨੀਤੀ ਤੱਕ

Scholars do not claim Gurbani is a climate law. They read it as an ethical foundation that can shape climate priorities: interdependence, restraint in consumption, climate justice and community action. Gurbani supplies the values; climate science supplies the targets and measurements.ਵਿਦਵਾਨ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਕਿ ਗੁਰਬਾਣੀ ਕੋਈ ਜਲਵਾਯੂ ਕਾਨੂੰਨ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨੈਤਿਕ ਨੀਂਹ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਜੋ ਜਲਵਾਯੂ ਤਰਜੀਹਾਂ ਨੂੰ ਘੜ ਸਕਦੀ ਹੈ: ਆਪਸੀ ਨਿਰਭਰਤਾ, ਖਪਤ ਵਿੱਚ ਸੰਜਮ, ਜਲਵਾਯੂ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਉੱਦਮ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਜਲਵਾਯੂ ਵਿਗਿਆਨ ਟੀਚੇ ਅਤੇ ਮਾਪ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Principle in Gurbaniਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ	Policy ideaਨੀਤੀ ਦਾ ਵਿਚਾਰ	In practiceਅਮਲ ਵਿੱਚ
Air, water and Earth are sacredਪਵਣ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ	Protect ecological systems as conditions of lifeਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਵਜੋਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਰਾਖੀ	Clean air, river and groundwater protection, soil conservationਸਾਫ਼ ਹਵਾ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰਾਖੀ, ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ
Hukam and humilityਹੁਕਮ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ	Respect ecological limits and uncertaintyਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਅਤੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ	Precautionary regulation, long-term planningਅਗਾਊਂ-ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਾਲਾ ਨਿਯਮਨ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ
Sarbat da Bhalaਸਰਬੱਤ ਦਾ ਭਲਾ	Protect everyone, first the most vulnerableਸਭ ਦੀ ਰਾਖੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰਾਂ ਦੀ	Climate-justice funding, inclusive adaptationਜਲਵਾਯੂ-ਨਿਆਂ ਲਈ ਫ਼ੰਡ, ਸਭ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਅਨੁਕੂਲਨ
Simple livingਸਾਦਾ ਜੀਵਨ	Reduce overconsumption and wasteਵਾਧੂ ਖਪਤ ਅਤੇ ਬਰਬਾਦੀ ਘਟਾਉਣਾ	Circular economy, efficiency, public transportਚੱਕਰੀ ਅਰਥਚਾਰਾ, ਕੁਸ਼ਲਤਾ, ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ
Sevaਸੇਵਾ	Communities act for people and creationਭਾਈਚਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਰਚਨਾ ਲਈ ਉੱਦਮ ਕਰਦੇ ਹਨ	Tree planting, gurdwara emergency response, educationਰੁੱਖ ਲਾਉਣਾ, ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀ ਆਫ਼ਤ-ਸਹਾਇਤਾ, ਸਿੱਖਿਆ
Langarਲੰਗਰ	Shared provision reduces inequalityਸਾਂਝੀ ਵਿਵਸਥਾ ਨਾ-ਬਰਾਬਰੀ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ	Community food security, less food wasteਭਾਈਚਾਰਕ ਖ਼ੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਘੱਟ ਭੋਜਨ ਬਰਬਾਦੀ
Dharamsalਧਰਮਸਾਲ	Earth is a place of moral responsibilityਧਰਤੀ ਨੈਤਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ	Public environmental stewardshipਜਨਤਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਭਾਲ
Equalityਬਰਾਬਰੀ	Don't shift harm onto marginalised communitiesਨੁਕਸਾਨ ਹਾਸ਼ੀਏ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਨਾ ਪਾਓ	Just transition, anti-discrimination safeguardsਨਿਆਂਪੂਰਨ ਤਬਦੀਲੀ, ਵਿਤਕਰਾ-ਵਿਰੋਧੀ ਸੁਰੱਖਿਆ
Interdependenceਆਪਸੀ ਨਿਰਭਰਤਾ	Plan climate, health, economy togetherਜਲਵਾਯੂ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦੀ ਇਕੱਠੀ ਯੋਜਨਾ	Integrated climate policyਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਜਲਵਾਯੂ ਨੀਤੀ
Truthful livingਸੱਚਾ ਜੀਵਨ	Follow evidence, not denialਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ, ਇਨਕਾਰ ਦੀ ਨਹੀਂ	Science-based targets, transparent reportingਵਿਗਿਆਨ-ਆਧਾਰਿਤ ਟੀਚੇ, ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ

Limits of this scholarshipਇਸ ਵਿਦਵਤਾ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ

Most studies are interpretive and theological; few measure whether Sikh teachings change emissions, energy use or behaviour.ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਧਿਐਨ ਵਿਆਖਿਆਤਮਕ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹਨ; ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਇਹ ਮਾਪਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿੱਖ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨਿਕਾਸੀ, ਊਰਜਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਾਂ ਵਿਹਾਰ ਨੂੰ ਬਦਲਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
Phrases like “complete solution” or “panacea” express conviction, not scientific findings.“ਪੂਰਾ ਹੱਲ” ਜਾਂ “ਰਾਮਬਾਣ” ਵਰਗੇ ਵਾਕੰਸ਼ ਸ਼ਰਧਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਤੀਜੇ ਨਹੀਂ।
Climate justice, carbon footprint and sustainable development are modern frameworks applied to sixteenth-century scripture.ਜਲਵਾਯੂ ਨਿਆਂ, ਕਾਰਬਨ ਫੁੱਟਪ੍ਰਿੰਟ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਾਸ ਆਧੁਨਿਕ ਢਾਂਚੇ ਹਨ ਜੋ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Choosing only ecological verses risks “greenwashing” a tradition; strong work pairs scripture with evidence from real Sikh institutions.ਸਿਰਫ਼ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤੁਕਾਂ ਚੁਣਨ ਨਾਲ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ “ਹਰਾ ਰੰਗ” ਚਾੜ੍ਹਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ; ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੰਮ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਅਸਲ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਸਬੂਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।

Sikh climate action in practiceਅਮਲ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਜਲਵਾਯੂ ਉੱਦਮ

Gurbani supplies the motivation, gurdwaras the social infrastructure, and climate organisations the coordination. These are the best-documented examples.ਗੁਰਬਾਣੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਸਮਾਜਿਕ ਢਾਂਚਾ, ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤਾਲਮੇਲ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦਰਜ ਮਿਸਾਲਾਂ ਹਨ।

India, Pakistan and abroadਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼
Guru Nanak Sacred Forestsਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪਵਿੱਤਰ ਜੰਗਲ
Launched by EcoSikh for the 550th anniversary with a target of one million trees: 550 native trees at each of 1,820 sites. Dense Miyawaki-style micro-forests, the first at Gill Patti, Bathinda. Yale records 80,300 plants in the Kandla Special Economic Zone, Gujarat, and 11,000 seedlings of 53 native Punjab species at Angels Valley School, Rajpura.EcoSikh ਨੇ 550ਵੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਲਈ ਦਸ ਲੱਖ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ: 1,820 ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ 550-550 ਦੇਸੀ ਰੁੱਖ। ਸੰਘਣੇ ਮਿਆਵਾਕੀ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਜੰਗਲ, ਪਹਿਲਾ ਗਿੱਲ ਪੱਤੀ, ਬਠਿੰਡਾ ਵਿਖੇ। Yale ਕਾਂਡਲਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਰਥਿਕ ਜ਼ੋਨ, ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ 80,300 ਬੂਟੇ ਅਤੇ ਏਂਜਲਸ ਵੈਲੀ ਸਕੂਲ, ਰਾਜਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ 53 ਦੇਸੀ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ 11,000 ਪੌਦੇ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।
EcoSikh Yale Forum on Religion and Ecology
United Kingdom, 2021ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ, 2021
Plastic-free Bandi Chhor Divasਪਲਾਸਟਿਕ-ਮੁਕਤ ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਿਵਸ
The Environment Agency, its Sikh Fellowship and Eco-Sikh UK made three posters in English and Punjabi for gurdwaras on cutting avoidable plastic, as part of the Interreg Preventing Plastic Pollution programme, the same week as COP26.Environment Agency, ਇਸ ਦੀ Sikh Fellowship ਅਤੇ Eco-Sikh UK ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਲਈ ਬੇਲੋੜਾ ਪਲਾਸਟਿਕ ਘਟਾਉਣ ਬਾਰੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪੋਸਟਰ ਬਣਾਏ, Interreg Preventing Plastic Pollution ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, COP26 ਵਾਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਹੀ।
GOV.UK
Worldwide, since 2010ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ, 2010 ਤੋਂ
Sikh Environment Day, 14 Marchਸਿੱਖ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਿਵਸ, 14 ਮਾਰਚ
An annual day of gurdwara-led action on the Sikh New Year: tree planting, clean-ups, cycle rallies, nature kirtan, organic langar, and cutting water waste, plastic and Styrofoam.ਸਿੱਖ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਉੱਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ ਉੱਦਮ ਦਿਵਸ: ਰੁੱਖ ਲਾਉਣਾ, ਸਫ਼ਾਈ ਮੁਹਿੰਮਾਂ, ਸਾਈਕਲ ਰੈਲੀਆਂ, ਕੁਦਰਤ ਬਾਰੇ ਕੀਰਤਨ, ਜੈਵਿਕ ਲੰਗਰ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ, ਪਲਾਸਟਿਕ ਅਤੇ ਸਟਾਇਰੋਫ਼ੋਮ ਘਟਾਉਣਾ।
EcoSikh Faith Plans
Several countriesਕਈ ਦੇਸ਼
Green gurdwaras and organic langarਹਰੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਲੰਗਰ
Solar panels, efficient lighting, water saving, composting and fewer disposables in the community kitchen. Langar is not automatically low-carbon; its impact depends on sourcing, fuel, packaging and waste.ਸੋਲਰ ਪੈਨਲ, ਕੁਸ਼ਲ ਰੋਸ਼ਨੀ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੱਚਤ, ਖਾਦ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਲੰਗਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਇੱਕ-ਵਾਰੀ ਭਾਂਡੇ। ਲੰਗਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਘੱਟ-ਕਾਰਬਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਸਰੋਤ, ਬਾਲਣ, ਪੈਕਿੰਗ ਅਤੇ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
EcoSikh Global Citizen
Canadaਕੈਨੇਡਾ
EcoSikh CanadaEcoSikh Canada
A charitable organisation bringing Sikh communities into Canadian climate action, including tree planting for the 550th anniversary.ਇੱਕ ਖ਼ੈਰਾਤੀ ਸੰਸਥਾ ਜੋ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਜਲਵਾਯੂ ਉੱਦਮ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 550ਵੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਲਈ ਰੁੱਖ ਲਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
EcoSikh Canada

Most tree counts are reported by EcoSikh and its partners. Yale, Global Citizen and the UK government confirm the projects exist, but not every figure has been independently audited, and one million trees is the campaign target, not an audited total.ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗਿਣਤੀਆਂ EcoSikh ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਭਾਈਵਾਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। Yale, Global Citizen ਅਤੇ ਯੂ.ਕੇ. ਸਰਕਾਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਹਰ ਅੰਕੜੇ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਦਸ ਲੱਖ ਰੁੱਖ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਟੀਚਾ ਹੈ, ਜਾਂਚਿਆ ਹੋਇਆ ਕੁੱਲ ਨਹੀਂ।